Wiki

Tưởng Anh Thực

Jang Yeong-sil (còn viết là Jang Young-Sil, phát âm như Chang Yâng Sin, hangul: 장영실, hanja: 蔣英實, Hán-Việt: Tưởng Anh Thực; không rõ năm sinh năm mất) là một nhà phát minh người Triều Tiên. Xuất thân nông dân, nhờ tài năng của bản thân, Yeong-sil đã được triều đình Triều Tiên trọng dụng và có nhiều phát minh vĩ đại.

Thông tin về Jang Yeong-sil chỉ thấy ghi trong gia phả họ Jang và trong Triều Tiên vương triều thực lục. Theo đó, Jang Yeong-sil là thế hệ thứ 9 của dòng họ Jang. Cha và các bác, chú ruột của Yeong-sil đều là quan của triều đình. Nhưng mẹ ông chỉ là một kĩ sinh (gwangi 기생), nên Yeong-sil và mẹ ông chỉ được xếp hạng là đày tớ (gwanno). Vương triều Triều Tiên vốn không cho hạng dân thường làm quan, nhưng vua Thế Tông (trị vì: 1418–1450) đã nới lỏng chính sách nói trên, tuyển dụng những thường dân có tài. Yeong-sil là một trong số những thường dân có tài đã được triều đình tuyển dụng.

Mô hình đồng hồ nước với nhiều tượng gỗ tự động báo giờ theo dòng nước chảy của Jang Yeong-sil

Một chiếc đồng hồ mặt trời của Hàn Quốc lần đầu tiên được làm bởi Jang Yeong-sil trong thời Nhà Triều Tiên, được đặt ở Cảnh Phúc Cung.

Jang Yeong-sil đã phát minh ra máy đo lượng mưa (Cheugugi) năm 1441, máy tát nước, đồng hồ nước tự động (Jagyeongnu), và đồng hồ thiên văn tự động (Honcheonui), tham gia phát minh ra đồng hồ mặt trời (Angbu Ilgu). Ông còn đóng góp kiến thức của mình về các loại kim loại giúp triều đình chế tạo vũ khí.

Càng được vua quý, Yeong-sil càng bị các quan trong triều ghét, nhất là khi để ý tới xuất thân của ông. Năm 1442, vua Thế Tông giao cho Yeong-sil chế tạo một chiếc kiệu. Một lần, khi vua đang dùng thì kiệu bị hỏng. Các quan đã quy tội Yeong-sil mặc dù vua không đồng tình. Ông bị đuổi khỏi triều đình. Giai đoạn cuối đời và sự kiện ông qua đời không thấy được ghi chép lại.

Sự nghiệp


Thiên văn học

Nhiệm vụ đầu tiên vua Triều Tiên Thế Tông giao cho Tưởng Anh Thực là chế tạo thiên cầu nghi để đo đạc các thiên thể. Sách vở lấy được từ giới học giả Ả-rập và Trung Hoa không đầy đủ, bởi những thiết bị kiểu này có thể được dùng trong lĩnh vực quân sự. Sau hai tháng mày mò, cuối cùng Tưởng Anh Thực đã chế tạo được một thiết bị dạng cầu có độ chính xác ở mức trung bình. Đến năm 1433, một năm sau khi thử nghiệm đầu tiên, ông đã hoàn thành một thiết bị gọi là hỗn thiên nghi (혼천의, 渾天儀).

Hỗn thiên nghi dùng bánh xe nước để làm quay quả cầu bên trong, qua đó có thể chỉ thời gian. Bất kể ngày hay đêm, cơ chế hoạt động như vậy vẫn đảm bảo thiết bị chỉ ra vị trí của Mặt Trời, Mặt Trăng và các vì sao. Sau đó, ông phát minh ra khuê biểu (규표), có thể đo thời gian thay đổi theo các mùa. Thiết bị này, cùng với nhật quỹ (đồng hồ mặt trời) và lậu khắc (đồng hồ nước), được đặt tại Khánh Hội Lâu thuộc Cảnh Phúc Cung và được các nhà thiên văn khác sử dụng. Thành tựu của Tưởng Anh Thực trong việc chế tạo thiết bị thiên văn đã góp phần tạo nên cột mốc vào năm 1442, khi các nhà thiên văn Triều Tiên hoàn thành công trình dự đoán chuyển động của thất chính (gồm Mặt Trời, Mặt Trăng và ngũ tinh) gọi là Thất chính toán (칠정산). Bộ lịch thiên văn này giúp các nhà thiên văn có khả năng tính toán và dự đoán chính xác tất cả các hiện tượng thiên văn quan trọng như là thiên thực và chuyển động của các vì sao.

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Check Also
Close
Back to top button